درسهایی از قرآن و حدیث

حجت الاسلام و المسلمین فتحی

درسهایی از قرآن و حدیث

حجت الاسلام و المسلمین فتحی

درسهایی از قرآن و حدیث
آخرین نظرات

۱۳۲ مطلب با موضوع «احکام» ثبت شده است

 

آیا بازار فارکس، که در آن معاملات ارز و طلا و موارد مشابه انجام می‌شود، از لحاظ شرعی جایز هست؟

پاسخ اجمالی

بازار فارکس بازاری است که در آن ارزهای مختلف (ریال ،دلار، یورو، پوند،ین،دینار و…. ) معامله می شوند. در این بازار یک ارز را توسط ارز دیگری معامله می کنند و کسی که قصد  معامله دارد اگر احساس کند که ارزش ارزی در حال افزایش است آن ارز را خریداری می کند و هنگامیکه ارزش آن افزایش یافت به فروش آن می پردازد. و یا ارز گران را فروخته و پس از ارزان شدن مجدداً خریداری می کند و از این راه سود می برد.

چنین معامله ای از قدیم الایام در بین مردم مرسوم بوده که افراد صاحب سرمایه یا خود به چنین معامله ای اقدام می کردند و یا شخص دیگری را به عنوان وکیل یا عامل خود قرار می دادند و از او می خواستند در مقابل حق العمل معین (اجرت) یا مجاناً چنین معامله ای را برای آنان انجام دهند و سود و زیان از آن صاحب سرمایه است.

چنین معامله از نظر شرعی هیچ اشکالی ندارد زیرا تمام شرایط معامله را دارد و در ضمن آن هم هیچ شرطی که مخالف شرع باشد نشده است. بنا براین شرعاً جایز است.

اما آنچه امروزه به عنوان “بازار فارکس “در اینترنت مطرح است دارای اشکالاتی است که موجب حرمت و عدم جواز این نوع معاملات شده است. بعضی از این اشکالات عبارتند از:

۱.بسیاری از کسانی که خود را در محیط اینترنت به عنوان کارگزار بازار فارکس معرفی می کنند و پایگاه یا وبلاگی به این نام برای خود ایجاد کرده اند دارای هویت مشخصی نیستند و هدف آنها از این کار صرفاً کلاه برداری است و با این شیوه به تطمیع مردم پرداخته و سرمایه آنان را غارت کرده و چون محل معلومی ندارند، مال باخته هیچ راهی برای استیفاء حق خود نخواهد داشت و همه سرمایه خود را از دست خواهد داد.

۲. بخش دیگری از کسانی که خود را در محیط اینترنت به عنوان کارگزار بازار فارکس معرفی می کنند اگر چه دارای هویت مشخصی هم باشند و در پایگاه اینترنتی معاملات سفارش شده توسط صاحب سرمایه را روز به روز در صفحه مخصوص او نمایش می دهند و او نیز به گمان این که این گزارش واقعی است به آنان اطمینان می کند اما در حقیقت این یک نمایش صوری بیش نبوده و واقعیت ندارد زیرا آنان اموال سرمایه گزار را جای دیگری مثل قاچاق و…سرمایه گذاری کرده اند. این قسم از معاملات فارکس قطعا شرعی نیست زیرا جدای از اشکالات دیگر به شرط سرمایه گذار که صاحب مال است و شرط کرده که سرمایه اش در خرید و فروش ارز به کار گرفته شود عمل نشده است.

۳. بخش دیگری از کسانی که خود را در محیط اینترنت به عنوان کارگزار بازار فارکس معرفی می کنند اگر چه دارای هویت مشخصی هم باشند و حقیقتاً هم معامله ارز انجام می دهند اما در ضمن قرارداد خود با صاحبان سرمایه شرط هایی مطرح می کنند که آن شرط ها خلاف شرع است (مثل اینکه شرط می کنند در زمانهایی که معامله ای در کار نیست این سرمایه را به صورت ربوی به بانک یا مؤسسه ای قرض داده و سود دریافت کنند) و موجب بطلان قرار داد می شود زیرا در ضمن آن شرط حرام شده است. بنابراین کار کردن با چنین بازاری نیز حرام است.

بنا براین معاملات فارکسی که امروزه از طریق اینترنت انجام گیرد اگر تمام شرایط معامله در آن رعایت شود یعنی هم هویت کارگزار احراز شود و هم اطمینان حاصل شود که کارگزار مطابق خواست صاحب سرمایه معاملات را مترتب می‌کند و از جهت قوانین کشوری نیز مقررات ورود و خروج سرمایه رعایت شود و قراردادهای جانبی نیز مشروع باشد، شرعاً جایز است.

لازم به تذکر است که بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران نیز دارای معاملات بازار فارکس است و از آنجایی که ضوابط شرعی در آنها رعایت می شود اشکالی ندارد و می توان در آن شرکت کرد.

ضمائم

پاسخ مراجع عظام تقلید نسبت به این سؤال، چنین است:

حضرت آیت الله العظمی خامنه‌ای(مد ظله العالی):

مبادله ارزى با ارز دیگر که همجنس هم نیستند چنانچه منع قانونى در میان نباشد اشکال ندارد و سود حاصله نیز حلال است ولى اعتبار دادن کارگزاران به سرمایه معامله‌گر اگر به عنوان قرض دادن به معامله‌گر باشد که قهراً همراه با دریافت سود است، در این صورت چنین معامله‌اى از طرف کارگزار براى معامله‌گر صورت شرعى ندارد.

حضرت آیت الله العظمی سیستانی(مد ظله العالی):

حضرت آیت الله اجازه ورود در چنین معاملاتى را نمی‌دهند.

حضرت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی(مد ظله العالی):

از آنجایی که معامله در بازار مذکور صوری است و لذا معاملات واقعه در آن صحیح نمی‌باشد.

حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی(مد ظله العالی):

با توجّه به این‌که فارکس شرایط شرعیّه معاملات را ندارد جایز نیست.

حضرت آیت الله العظمی نوری همدانی(مد ظله العالی):

بازار فارکس و معاملات آن صورت شرعی ندارد.

 

به نقل از: 

مؤسسه آموزش و تحقیقات فقه اقتصادی طیبا

دوچرخ سواری اگرچه ذاتا حرمت شرعی ندارد ولی اگر انجام آن باعث تحریک دیگران و ایجاد مفسده اخلاقی و اجتماعی شود حرام است.

با توجه به عدم رعایت نکات اخلاقی توسط بانوان در هنگام دوچرخه سواری، فتوای صریح مراجع عظام و امام خامنه ای مد ظلهم این است که دوچرخه سواری برای بانوان حرام می باشد.

سؤال:

 

شاید خانمی بگوید که من رعایت نکات اخلاقی را می کنم و طوری دوچزخه سواری می کنم که مفسده نداشته باشد!

 

در جواب عرض می شود که:

 

احکام اسلام دائر مدار یک فرد نیست. حکم اسلامی در خصوص موضوعی، ناظر بر جمع و غالب افراد یک جنس است.

از آن جهت که متاسفانه غالب زنان دوچرخه سوار رعایت شئونات اسلامی را نمی کنند و باعث تهییج دیگران و فساد اخلاقی و آلودگی فرهنگی اجتماع می شوند، این کار حرام است.

 

به فتوای مقام معظم رهبری در این زمینه توجه بفرمایید:

 

س۹. حکم دوچرخه سواری برای بانوان چیست؟

 

ج. دوچرخه سواری زنان در مجامع عمومی و نیز در جایی که در معرض دید نامحرم است، جایز نیست.

 

نکته:

 

از فتوای معظم له استفاده می شود که دوچرخه سواری در غیر مجامع عمومی مثل منزل جایزاست به شرط اینکه جلوی نامحرم نباشد.

#سؤال_کاربران

کسی که باید برای کفاره یک روز شصت فقیر را طعام بدهد، می تواند آن را به یک نفر دهد؟

جواب:

مسأله ۱۶۸۶: کسی که باید برای کفاره یک روز شصت فقیر را طعام بدهد اگر به شصت فقیر دسترسی دارد نباید (۱) به هر کدام از آنها بیشتر از یک مد که تقریباً ده سیر است طعام بدهد، یا یک فقیر را بیشتر از یک مرتبه سیر نماید (۲)، ولی (چنانچه انسان اطمینان داشته باشد که فقیر طعام را به عیالات خود می‌دهد یا به آنها می‌خوراند (۳) ) می‌تواند برای هر یک از عیالات فقیر اگر چه صغیر باشند یک مد به آن فقیر بدهد. 

🔰اختلاف فتوا👇:

▫️(۱) (#خوئی، #تبریزی: ) نمی تواند.. این مسأله در رساله آیت اللّه #بهجت نیست.
▫️ (۲) (#خوئی، #تبریزی: ) و زیادی را از کفاره حساب نماید.. 

▫️(#مکارم: ) کسی که برای کفاره روزه، اطعام شصت فقیر را انتخاب کرده باید به هر کدام، یک مُد طعام (تقریباً (۷۵۰) گرم) بدهد و نمی تواند چند مد را به یک نفر بدهد، مگر این که دسترسی به شصت فقیر پیدا نکند.

▫️(#فاضل: ) ولی چنانچه فقیر دارای عائله باشد انسان می‌تواند برای هر یک از عیالات فقیر اگر چه صغیر باشند یک مد به آن فقیر بدهند بلی اگر فرزندان او صغیر باشند سهم او و بچه‌ها را یک جا تحویل دهد. 

▫️(۳) [قسمت داخل پرانتز در رساله آیات عظام: گلپایگانی، خوئی، تبریزی و صافی نیست ] (#زنجانی: ) مسأله کسی که برای کفّاره یک روز، شصت فقیر را طعام می‌دهد نمی تواند همان مقدار را بین کمتر از شصت نفر تقسیم کند؛ ولی می‌تواند برای هر یک از عیالات ِ فقیر، اگر چه صغیر باشند، یک مد دیگر به آن فقیر بدهد. 

▫️(#سیستانی: ) مسأله کسی که باید برای کفاره یک روز شصت فقیر را طعام بدهد، اگر به تمام شصت نفر دسترسی دارد نمی تواند عدد را کم کند ولی همان مقدار کفاره بدهد مثلًا به سی نفر هر کدام دو مُد طعام بدهد و به آن اکتفا کند، ولی می‌تواند برای هر فرد از عیال فقیر اگر چه صغیر باشند یک مُد به آن فقیر بدهد، و فقیر به وکالت از عائله یا ولایت بر آنها اگر صغیر باشند قبول نماید و اگر نتواند شصت نفر فقیر را پیدا کند و مثلًا فقط سی نفر را پیدا کند می‌تواند به هر کدام دو مُد طعام بدهد ولی بنا بر احتیاط واجب هر گاه تمکن پیدا کرد به سی نفر فقیر دیگر نیز یک مُد بدهد.

📚توضیح المسایل مراجع مطابق با فتاوای سیزده نفر از مراجع معظم تقلید

#دفتر_پاسخگویی_به_سؤالات_شرعی_فتحی 
#۰۹۳۸۲۴۴۱۸۷۹ 
#۰۹۱۹۲۶۵۵۸۶۶ 

#سؤال_کاربران 

1. بوسیدن دست چه کسانی جایز هست؟
2. اینکه برا امام حسین(علیه السلام) می گن (لبها رو گذاشت روی لب های علی اکبر ) درسته؟ 
آیا بوسیدن لب غیر از همسر مشکل نداره؟

جواب:
▫️بوسیدن دست امام، نائب او، پدر، مادر، همسر جایز است.
▫️ظاهر اخبار مصائب حسینی بوسیدن گونه و نیز لبهای ایشان هنگام وداع با حضرت علی اکبر علیه‌السلام است.
▫️ بوسیدن لب فرزند ایرادی ندارد.

پاسخ تفصیلی

▫️کتاب شریف کافی بابی با عنوان "التقبیل" دارد که در آن به برخی از سنت های بوسیدن در اسلام اشاره شده است. از جمله این موارد این است که می فرماید: "به درستی که برای شما مؤمنان نوری است که به آن در دنیا شناخته می شوید تا این که اگر شخصی برادر مؤمنش را دید بر آن موضع نور که در پیشانی اش است بوسه می زند".[1]

▫️ در کتاب تحف العقول روایتی به این مضمون رسیده است که امام رضا (ع) می فرماید: "لا یقبّل الرجل ید الرجل فإن قبلة یده کالصلاة له"؛ مرد، دست مرد دیگری را نبوسد؛ چرا که بوسیدن دست مانند صلاة برای او است".[2]
اصل کلمه صلاة به معنای دعا و استغفار است[3] و در قرآن کریم هم به دو معنای "دعا" و " نماز" استعمال شده است. خداوند می فرماید: "وَ صَلِّ عَلَیْهِمْ‏ إِنَّ صَلاتَکَ‏ سَکَنٌ لَهُم".[4]‏ و در آیه دیگر می فرماید:" إِنَّ الصَّلاةَ کانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِینَ کِتاباً مَوْقُوتا"،[5] که در آیه اول به معنای دعا و در آیه دوم به معنای نماز واجب آمده است.[6]
درست است که "صلاة" در این حدیث به معنای نماز است، ولی توجه داریم که روایت بدون سند و مرسل است.
اما در کتاب کافی احادیثی است که دلالت بر جواز بوسیدن دست می کند. امام صادق (ع) می فرماید: " سر شخص یا دست او نباید بوسیده شود، مگر دست رسول خدا یا کسی که از او قصد رسول خدا شود".[7]
یا شخصی می گوید بر امام صادق(ع) وارد شده و دست ایشان را بوسیدم، سپس فرمود جایز نیست دست کسی بوسیده شود، مگر دست انبیای الاهی یا اوصیای آنان."[8]
همان طور که از این روایات استفاده می شود بوسیدن دست پیامبر (ص) و امامان معصوم (ع) اشکالی ندارد، بلکه مطلوب است.[9] در روایت اولی امام صادق (ع) می فرماید: "... یا کسی که از او قصد رسول خدا شود." به  طور قطع امامان معصوم(ع) جزو این گروه هستند که با دیدن آنان، یاد و خاطره رسول الله (ص) زنده می شود و شأن و جایگاه آن حضرت را دارند. اما روایت می تواند مراجع و علمای دین که دارای صفات اخلاقی و کمالات نفسانی اند و در راستای دین پیامبر و اشاعه فرهنگ اسلام و اهل بیت تلاش می کنند و احترام به آنان در راستای احترام به پیامبر اکرم (ص) است، را شامل شود؛ زیرا در زمان غیبت، کسانی که از دین خداوند نگهبانی کرده و برخی از شؤون پیامبر اسلام و امامان معصوم (ع) را دارا هستند و از هر صنفی به خواسته ها و آرمان های حضرت رسول (ص) نزدیک ترند، مراجع و عالمان دینی هستند.[10] پس اگر چه عالمان دینی چنین توقعی  ندارند و احیاناً از این که دستشان بوسیده شود رنجیده می شوند، ولی از باب احترام به حضرت رسول (ص) و تعظیم شعائر چنین عملی بلا اشکال است.

📚منابع:
 [1] کلینی، محمد بن یعقوب،کافی، ج 2، ص 185، دار الکتب الاسلامیه، تهران، 1365.
 [2] حرانی، حسن بن شعبه، تحف‏العقول، ص 450، انتشارات جامعه مدرسین، قم،1404.
 [3] ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج ‏14، ص 464، بیروت،1414. [4] توبه، 103. 
[5] نساء، 103.
 [6] طریحی، فخر الدین، مجمع البحرین، ج‏1، ص 266، کتابفروشی مرتضوی، تهران، 1375. 
[7] کافی، ج 2، ص 185،"لَا یُقَبَّلُ رَأْسُ أَحَدٍ وَ لَا یَدُهُ إِلَّا یَدُ رَسُولِ اللَّهِ ص أَوْ مَنْ أُرِیدَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ ص".
 [8] همان.
[9] آیت الله تبریزی در جواب استفتایی قائل به جواز بوسیدن دست عالم و سید هاشمی هستند. نک: تبریزی، میرزا جواد، صراط النجاة، ج 5، ص 266.
 [10] علامه مجلسی در استظهاری که از این گونه روایات دارد، بوسیدن دست عالمان دینی و سادات را مشمول این روایات می داند. نک: مجلسی، محمدباقر، بحارالأنوار، ج 73، ص 38، موسسه الوفاء، بیروت، 1404.

#دفتر_پاسخگویی_به_سؤالات_شرعی_فتحی 
#۰۹۳۸۲۴۴۱۸۷۹ 
#۰۹۱۹۲۶۵۵۸۶۶ 

#سؤال_کاربران 

حکم فالو کردن نامحرم و درخواست فالو  یک نامحرم چیه؟و حکم چت کردن با نامحرم؟

جواب: 

▫️در صورت اول اگر فالو کردن نامحرم، مستلزم مفسده برای شما یا طرف مقابل یا باعث ترویج گناه شود، جایز نیست. 

▫️چت با نامحرم اگر باعث مفسده و گناه برای طرفین نباشد، حرام نیست. 

▫️مؤمنین در روابط با نامحرمان نهایت حساسیت و تقوا را داشته باشند.

#دفتر_پاسخگویی_به_سؤالات_شرعی_فتحی 
#۰۹۳۸۲۴۴۱۸۷۹ 
#۰۹۳۸۲۴۴۱۸۷۹ 

#سؤال_کاربران 

❓فردی در انجام واجباتش همچنون نماز حس خاصی نداشته باشد ولی خیلی دوست داشته باشد که شوق خواندن نماز در وجودش بیدار شود باید چه کند؟ ونسبت به نمازی که قضا شد آنچنان حسی نداشته باشد و کامل عادی باشد چه باید کرد؟ در حالت کلی چگونه میشود شوق و اشتیاق خود را نسبت به نماز در هر شرایطی داشت؟

✅جواب:

👌نماز با معنویت می تواندبا رعایت موارد ذیل اتفاق بیفتد👇:

1-  تقویت #خدا_شناسی و #توحید باوری با مطالعه و پرسش از اساتید فن

2-  #شناخت احکام دقیق نماز و آداب معنوی آن

3-  #آشنایی با الفاظ و معانی سوره ها و اذکار نماز

4-  ترک #مکروهات و #محرمات در طول روز و رعایت #تقوا

5-  #استغفار مداوم

6-  انس با #نمازگزاران خوب و بزرگان و حضور در #نماز_جماعت های آنان

7-  مطالعه #حالات نماز مراجع و بزرگان و عارفان

8-  داشتن #نظم و برنامه در زندگی 

9-  دوری از #افراط و #تفریط

10-  در زمانی که #حال_معنوی دارید #مستحبات را انجام دهید و در صورتی که حال معنوی ندارید بر #واجبات تأکید کنید.

11-  داشتن #برنامه_معنوی متناسب با روحیات شخصی با راهنمایی اساتید اخلاق

✍️ محمد علی فتحی

 

 

#سوال_کاربران :

میخواستم بدونم ، اگر از کسی بابت حق الناسی که گردنمون بوده #حلالیت خواستیم ، و ایشون حلال کرده باشن 
اما حس کنیم یا اینکه متوجه بشیم ایشون از ته دل بازم حلال نکردن و هنوز کدورت باقی ، بنظرتون این حلالیت حساب میشه ؟

جواب: 

همینکه صاحب حق بگوید #حلال کردم، حلالیت تحقق می یابد و بررسی اینکه آیا او‌ واقعا حلال کرده یا نه لازم نیست. چون فرض بر این است که او از روی آگاهی و #رضایت حق خود را ساقط کرده است.

 

#دفتر_پاسخگویی_به_سؤالات_شرعی_فتحی 
#۰۹۳۸۲۴۴۱۸۷۹ 
#۰۹۱۹۲۶۵۵۸۶۶ 

#سوال_کاربران :

حکم #امام_جماعت چگونه است؟ این  روزها به دلیل تعطیلی ها آیا می شود به همسرم که معمم نیست به عنوان امام جماعت در نماز اقتدا کنم؟  برای نماز جماعت تعداد نماز گذاران حداقل باید چند نفر باشد؟

جواب: 

اقتدا به همسرتان با شرایط ذیل منعی ندارد👇

 

۱. عادل باشند ( گناه کبیره نکنند و بر گناه صغیره اصرار نورزند)
۲. قرائتش صحیح باشد. 
 
حداقل افراد برای اقامه نماز جماعت ، دو نفر است. 

 

#دفتر_پاسخگویی_به_سؤالات_شرعی_فتحی 
#۰۹۱۹۲۶۵۵۸۶۶ 
#۰۹۳۸۲۴۴۱۸۷۹ 
 

#سوال_کاربران 

اینکه توگروه خانوادگی میگن عکس غذا بزارید موردی داره؟ ازاین نظرکه یه وقت کسی هوس کنه یانه؟
آیا به عنوان مثال بنده عکسی بزارم مرتکب گناه شدم؟ باتوجه به اینکه خودشون تاکید دارن مشکلی نیست.
 
جواب:

عکس غذا گذاشتن به لحاظ شرعی منعی ندارد و هوس کردن آن غذا هم توسط اعضای گروه گناهی برای شما ایجاد نمی کند.

#دفتر_پاسخگویی_به_سؤالات_شرعی_فتحی 
#۰۹۳۸۲۴۴۱۸۷۹ 
#۰۹۱۹۲۶۵۵۸۶۶ 

#سؤال_کاربران:

پدرم سال گذشته دکتر به او گفته بود که اگر کلیه ات درد نگرفت یک روز در میان روزه بگیرد. و او ابتدا هر روز می گرفت و کمی مشکل کلیوی اش بیشتر شد و دکتر به او گفت که دیگر نگیرد.
حال سوالم این است که آیا باید قضای این روزه هایی که نگرفته را باید بگیرد. 
با وجود تعطیلی کار امروزه شاید بتونه روزه قضاشو بگیره .

جواب:

بله واجب است قضای روزه هایی که نگرفته را تا رمضان سال جدید به جا آورد و لو هفته ای یک روز یا ماهی چند روز. مگر اینکه روزه قضا هم برای او ضرر داشته باشد که دراین صورت روزه از او ساقط است و بابت هر روز یک مد طعام به فقیر بپردازد.

 

#دفتر_پاسخگویی_به_سؤالات_شرعی_فتحی 
#۰۹۳۸۲۴۴۱۸۷۹ 
#۰۹۱۹۲۶۵۵۸۶۶